UF

«АЛАШ ІСІ»

Категориясы: Саясат


«Алаш ісі» - Кеңес үкіметінің Алаш қозғалысына қатысушыларды жазалауға бағытталған ісі.

Кеңес үкіметі 1928 жылдан бастап Алаш партиясы мен Алашорда үкіметіне мүше болған жэне оларды жақтағандарды жаппай тұтқынға алды. Оларға Кеңес үкіметіне қарсы күрес жүргізді, шетелдіктермен байланыста болды, т.б. көптеген жалған айыптар тағылып, тергеу ісі жүргізілді.

1930 жылы 4 сәуірдегі ОГПУ (Біріккен мемлекеттік саяси басқарма) үкімімен 35 адамға эр түрлі жаза кесілді. Атап айтқанда: А.Байтүрсынұлы, М.Дулатов, М.Еспо- лов, Х.Габбасов, Д.Әділов, Ж.Аймауытов, Г.Бірімжанов, Ә.Байділдин, А.Дулатов, Т.Есмағанбетов, т.б. ату жазасына бұйырылып, ол үкім кейін 10 жыл мерзімге жазалау лагерінде отырумен алмастырылды. Өзгелері солтүстік өлкеге жер аударылды және жазалау лагерьлеріне жіберілді.

1932 жылы 20 сәуірде ОГПУ үштігінің' үкімімен Мүхамеджан Тынышбаев бастаған Алаш қозғалысының 20-дан астам мүшесі жазаланды. Олардың қатарынан Халел Досмұхамедов, Жаһанша Досмұхамедов, Жақып Ақбаев, Қошмұхамед (Қошке) Кемеңгеров, Ахмет Тұнғаншин, Кәрім Тоқтабаев, т.б. бес жыл мерзімге Ресейдің Воронеж облысына жер аударылды.

1930 және 1932 жылдардағы ОГПУ-дің осы екі үкімімен сотталып кеткендерден М.Дулатов, Ж.Аймауытов, Д.Әділов, Ә.Байділдин, А.Дулатов, К.Тоқтабаев елге қайтып оралмады. Ал қайтып оралғандары 1937 - 38 жылдары «халық жауы» деген жалған айыппен түгелге жуық атылды.

Алаш қайраткерлерінің барлығы да жоғары білімді зиялылар еді. Олар Санкт- Петербургтің, Мәскеудің, Қазанның, Томскінің, т.б. қалалардың жоғары оқу орындарын заңгер, экономист, дәрігер, математика, тау-кен және темір жол инженерлері, т.б. мамандықтар бойынша бітірген. Сонымен қатар олардың басым көпшілігі өз мамандықтары бойынша жұмыс атқара жүріп, ғылыми-шығармашылық қызметпен де айналысқан.

Бүкіл мағыналы өмірін халқының тәуелсіздік алып, егеменді ел болуына арнаған аяулы азаматтар соңғы демі біткенше сол жолда ғұмырларын сарп етті.

ЮГПУ үштігі - ОГПУ-дің үш мүшесінен (үш адам бірігіп) қүралған мемлекеттік құрылым.

  Жарияланған-2015-11-16 14:21:40     Қаралды-541

Мәлімет сізге көмек берді ма

Загрузка...

ОРАЗ МҰХАММЕД ДАСТАНЫ

...

Казақ жері туралы жазылған тарихи еңбектердің бірі - «Жылнамалар жинағы». Кітап «Ораз Мұхаммед дастаны» деп те аталады. Оны XVII ғасырдың басында қазақ халқының ғұлама ғалымы, белгілі биі Қадырғали Қосымұлы Жалайыр жазған.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

КӨКШЕТАУ ҰЛТТЫҚ ТАБИҒАТ САЯБАҒЫ

...

Көкшетау ұлттық табиғат саябағы - Көкшетау қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 60 шақырым жердегі қорықтық аймақ. Ақмола облысының Айыртау, Зеренді аудандары аумағында орналасқан. Құрамына Шалқар, Зеренді көлдері, Айыртау шоқылары, қалың қарағайлы орман кіре

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ОРЫНБОР

...

1920 жылы Кеңес Үкіметінің басшысы В.И.Лениннің жарлығы бойынша Орынбор қаласында съезд өтті. Онда Қазақстанның жеке автономиялы мемлекет болғандығы жарияланды. Автономиялы республика деп үлкен федеративті мемлекеттің құрамындағы елді айтады. Сөйтіп, қаза

ТОЛЫҒЫРАҚ »

Кин-дза-дза!

...

«Кин-дза-дза!» фильмі түсіріліп жатқанда КСРО бассекретары Константин Устинович Черненко болды.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

АСПАН НЕГЕ КӨГІЛДІР?

...

Біздің Жерімізді көгілдір планета дейді. Бұлайша кездейсоқ аталмаған. Жерді қоршап тұрған ауа мұхиты көгілдір түстес.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ОРТААЗИЯ ОВЧАРКАСЫ

...

Ортаазия овчаркасы өте ерте кезден қой отарын жыртқыш аңдардан қоргауға пайдаланылган. Кавказ овчаркасы секілді мұның да арғы тегі - тибет иті.

ТОЛЫҒЫРАҚ »