UF

ҰЛЫТАУ АЙМАҒЫ

Категориясы: Табиғат


Ұлытау аймағы Сарыарқаның оңтүстік-батыс шегінде, Қарағанды, Қостанай облыстары жерінде орналасқан. Негізінен, Қарағанды облысы Ұлытау ауданын қамтитын бұл аймақ шоқылы, қыратты келген аласа таулардан тұрады. Олардың жалпы орташа биіктігі 400-600 метр, көтеріңкі орта тұсы 800-1000 метрге жетеді. Солтүстігін Жақсы Арганаты (757 м) мен Едіге таулары (1064 м), оңтүстігін Кішітау жотасы (793 м) алып жатыр. Ал көтеріңкі орта тұсында Ұлытау (1133 м) таулары жайғасқан. Аймақ оңтүстіктен солтүстікке 230-240 шақырымға созылған.

Аймақта темірлі кварциттің, темірлі марганецтің, мыстың, полиметалдардың, қоңыр көмірдің, сирек металдардың кен орындары көп. Ұлытау аймағы қойнауын барлауға, кен орындарын ашуға аса көрнекті геолог-ғалым Қ.Сәтбаев көп еңбек сіңірді.

Аймақта қыс айларында ауа райы - 35-40°С-қа дейін төмендейді. Ал шілде-тамыз айларында 30- 35°С-қа дейін көтеріледі. Жауын-шашын аз түседі (220-250 млг). Өзендері аз. Батысындағы Торғай алабында Қараторғай, Сарыторғай, Ұлы Жыланшық ақса, шығысындағы Сарысу өзені алабымен Қаракеңгір, Жезді, т.б. кішігірім өзендер ағады. Бұл өзендер жауын-шашын суларымен толығады да, көктем айларында тасиды. Ал жазда қара суларға бөлінеді. Жер үсті суы аз болғанымен, жер асты суларының қоры мол. Оның жалпы қоры 30 млрд м2-ге тең және суының минералдылығы шамалы, негізінен, тұщы сулы келеді. Жалпы, аймақ мал жайылымына қолайлы.

Әкімшілік тұрғысынан, негізінен, Ұлытау ауданына қарайтын аймақтың ауданы (123,0 мың км2) 12,3 млн гектарға жуық. Еуропаның бірнеше мемлекеттері сыйып кетер аймаққа еліміздің Солтүстік Қазақстан (98,0 мың км2) облысы да еркін сыйып кетер еді.

Осы аймақтың жан-жануар, өсімдігін және тарихи-археологиялық ескерткіштерін қорғауға арналған 1990 жылы Ұлытау ұлттық қорықшасы құрылды. Мұнда Қазақстандағы тарихи-мәдени ескерткіштердің үлкен шоғыры орналасқан.

  Жарияланған-2015-11-25 17:15:59     Қаралды-5396

Мәлімет сізге көмек берді ма

ШЕКЕР-ШҮРЕК

...

Бұл - тоқаш қамырынан жасалып, үстіне қант ұлпасы себілген, үгіліп тұратын дөңгелек печенье (құырма).

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ТЕҢІЗДЕГІ ТЕЛЕГЕЙ СУ ҚАЙДАН КЕЛГЕН?

...

Егер глобусты шыр айналдырсақ, ол тек қана - көгілдір түсті болып көрінеді. Олай болатын себебі - оның бетіндегі сары, ақ, жасыл, қоңыр түске қарағанда көгілдір бояудың басымдығы.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

БАКУ ПАХЛАВАСЫ

...

Бұл тоқаш қамырынан жасалатын тағам. Формасы қиғаш төрт бұрышты, ішіне алты қабат жаңғақ салынған және қант-бал шырыны сіңірілген.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ӨЗБЕК ХАНДЫҒЫ - КӨШПЕЛІ МЕМЛЕКЕТ

...

Өзбек хандығы 15 ғасырдың 20-60 жылдарында Қазақстан жерінде өмір сүрген феодалдық мемлекет.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ЖАЙЫН

...

Жайын - жыртқыш балық. Ол корек талғамайды, бақалардан бастап ірі шортандарға дейін жейді. Реті келсе, үйрек, қаз, т.б. су құстарына да шабуыл жасайды. Жайындар жалқау, баяу қимылдайды. Жемін ұстау үшін әр түрлі амал-айла қолданады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ҚАРТА ДАЙЫНДАУ ТӘСІЛІ

...

Қарта – жылқының тік ішегінің жуан бөлігі. Ол әуелі жыннан тазартылып, салқын сумен әбден жуылады, содан соң салқын жерге ілініп қойылады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »