UF

БАБАЛАРЫМЫЗ ҚАНДАЙ МЕКТЕПКЕ ОҚЫҒАН?

Категориясы: Ғылым


Таңертеңгі сағат жетіде мектепте сабақ бастауға жинала бастайды. Шәкірттер етегі жер сызған ұзын көйлектерінің белдерін жіппен буып алған. Аяқтарына тері шарық киген. Бастарында шошақ төбе бөрік. Олар бас киімдерін шешіп, киіз үйді жағалай әрқайсысы өз орнына отырды. Бұл туралы олардың әліппесінде «Өзгенің орнын алмаңдар, жұртты әуреге салмаңдар» деп те жазылған.

Бірінші сабақ - әліппе.

- Әліп, би, ти, би астында бір ноқат - деп шәкірттер шоқша сақалды ұстаздарына ілесіп, әндетіп қоя берді. Ол кездерде А, Б, Т әріптерін осылай атайтын.

Әліппеден кейін мінәжат кітабы - Құран сөзін оқуға кірісетін. Содан бас алмай ұзақ оқиды дейсің. Ақыры бір кезде ұстаз-молда түскі үзілісті хабарлайтын. Ал екі сағаттан соң олар класқа қайта кіріп, сабақтарын жалғастырады.

Енді жазу сабағы басталады. Тыныштық. Тек қана қауырсын қаламдардың әлсіз сыбдыры естілер еді. Қалам қаз қанатының қауырсынынан жасалатын. Қауырсынды сүйірлеп, ұшын арнаулы пышақпен тілік жасайды да сияға малып, жаза беретін. Шәкірттер бір бетті толтырған соң сорғыштың орнына құмсауыттағы құмды сеуіп «сорғытатын». Құм ылғалды сорып алған кезде, жазу жазылған бет құрғап шыға келеді. Бірақ көбінде сонша қымбат тұратын қағазды шимайлай бермей, арнаулы тақтаға қарындаш тасымен жазатын. Әріптер - әріп орнына да, цифр орнына да жүретін.

Мектепте ұлдар мен қыздардың, бәрі бара бермейтін. Оқу үшін ақы төлеу қажет, ондай қаражат жұрттың бәрінде қайдан болсын.

Көп жағдайда: бір үйде бірнеше бала болса, жастары оқу жасына әлдеқашан жеткенімен, бір-екеуі-ақ оқитын. Олардың өзі де мектепке кезектесіп баратын. Қыстың қақаған суығында бәрінің киетіні - орталарындағы жалғыз тон мен жалғыз құлақшын. Екеу де болса, әйтеуір қыстай оқып шығады да, көктем туысымен бірі қалмай, қос басына үлкендерге көмектесуге кетеді.

Осылайша 3-4 жыл оқыған болып, сонан соң бәрін де жылы жауып қоя салады. Өйткені ол кездегі ауыл мектептерінде 4-ақ класс болатын. Оны тауысқан шәкірттер сөздерді буынға бөліп оқып, қағаз бетіне әлденелерді қисалақтатып жаза салса, соның өзіне жұрт әбден риза болысатын.

Ал қазір біздің елімізде балалардың бәрі оқуға міндетті. Көптеген балалар тіпті музыка, немесе суретшілер тебінде қоса оқиды.


 

  Жарияланған-2016-09-05 17:12:23     Қаралды-166

Мәлімет сізге көмек берді ма

Загрузка...

КҮН СӘУЛЕСІН ҰСТАП АЛЫП, ПАЙДАЛАНУҒА БОЛА МА?

...

Күн сәулесін қос қолыңмен ұстай алмайсың, алақаныңмен де басып қала алмайсың. Ол ешкімнің уысына түспейді.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ҚАҒАЗДЫ ТАПҚАН КІМ?

...

Ежелгі Египетте болашақ хатшы-жылнамашыларды әуелі сөздердің, әріптердің таңбаларын балшыққа емес, папирусқа жаздырып үйреткен.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

БАЯН БАТЫР

...

Баян батыр қазақ-жоңғар шайқасына қаншама рет атой салып кірген. Жекпе-жек ұрыстарда жаудың талай батырын жер жастандырған. Осындай көзсіз ерліктері үшін халық «Батыр Баян» деп атап кеткен. Батыр Баян қалмақтармен болған ірі соғыста ағасы Сарымен бірге ше

ТОЛЫҒЫРАҚ »

СУХУМИ ПАХЛАВАСЫ

...

Ашытқы қосылған, ішіне бадам және алма салынып, қабатталған қант-бал шырыны сіңірілген тағам осылай деп аталады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ЖАҚЫП АҚБАЕВ

...

Акбаев Жақып (Ақпаев) (1876-1934) «Алаш» партиясын және «Алашорда» үкіметін кұруға белсене катысқан, Алашорда үкіметінің мүшесі болған. Қазакстандағы ұлт-азаттық козғалыстың көрнекті өкілі, қоғам қайраткері, заңгер, кұқық магистрі.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ОРАЗА АЙТ

...

Отыз күн ораза біткеннен кейін рамазан айының жалғасы ретінде үш күн ораза айт мейрамы өтеді. Айттан бір күн бұрын «арафа (арапа)» күні болады. Сол күні мерекеге арналған бауырсақ, шелпек пісіріледі. Арафа күні үй ішін тазалап, мерекеге дайындық жұмыстары

ТОЛЫҒЫРАҚ »