UF

КИЕЛІ СҰЙЫҚТЫҚ ДЕГЕН НЕ?

Категориясы: Тағам



Түркі дүниесінде ағарғанды киелі сұйықтық (сакральная жидкость) деп санаған. Оған қымыз, шұбат, айран т.б. сүт тағамдарын жатқызған. Оны жалпы атпен «ақ» деп атаған да қасиет тұтқан. Қазақтың мифтік әңгімелерін зерттеген С.Қондыбайдың еңбектерінде Маңғыстау өңіріндегі мыңғырған мал айдаған, басына құт қонған атақты байлардың дәулетінің құралу себебіне қатысты кейбір деректерді береді. Онда атақты бай түсінде ұйқы құшағында жатқанда Қыдыр иесі келіп, бас жағына көнекпен ағарған іліп кеткенін, оны ішіп шаруашылығым дөңгеленіп сала берді, байлыққа содан кенелдім деп түсінген.

Халық дәстүрінде ауылға келген көштің алдынан шығу - адамгершілік, мұсылмандық, болашақ көршілік парыз. Ақ алып шығу «осы ақтай таза, дәмді болайық» деген тілекті білдірген. Мұндай жағдайда жаңа көшіп келгендер ризашылық білдіріп алғыс айтады. «Ақ» түсі адалдық ұғымын білдірген.

Қазақтарда көктем туа Абай бабамыз айтқандай, «түйе боздап, қой қоздап, қорада шу» басталар сәтті асыға күтеді. Жаратқан иесі мен мал пірлеріне, ата-баба аруақтарына бағыштап, көпшіліктің ризалығы мен батасын алып тарататын ғұрып «желін садақасы» яғни «уыз» немесе «уыз көже» деп аталады.

Зерттеушілер еңбегіне сүйенсек, қойдың бүйеніне немесе қарнына тұзды татымынша салып, пісіріп, алдымен үй егесі мен отбасындағылар, содан соң ғана көршілерге таратып, ол уыздан дәм татқандар «аузыңнан ак кетпесін, басыңнан бак кетпесін» - деп, батасын береді дейді.

Уыз көжені тарату көбінесе бірнеше бұзаулаған сиыр төлдегенде береді.

Қазақтар сүт пен одан жасалған тағамдарды қасиетті санап, оны дәріптеген. Кун батқан сәтте қазақтарда сүтті далаға алып шығуға, сүт құйылған ыдыстың бетін ашық калдырауға тыйым салған. Егер алып шыққан жағдайда ай- жулдыздардың сәулесі түспесін деп, сүт құйылған ыдыстың бетін жауып немесе сүтке ағаш шаласын салып жатады. Бұлай жасалмаса мал ауруға шалдығуы мүмкін деп санаған.

Егер сіз 1200 ай бойы кун сайын бір литрдей сүт ішетін болсаңыз, 100 жасаймын дей беріңіз! (Ғалым Нильс Густавсон).

  Жарияланған-2016-08-22 13:12:57     Қаралды-815

Мәлімет сізге көмек берді ма

Загрузка...

МАМЛЮКТЕР - КІМ ОЛАР?

...

МАМЛЮКТЕР (араб.- ақ құлдар, еріксіздер) - түрік, грузин, черкес, Египеттегі басқа да кавказ халықтарынан шыққан әскери-құлдар

ТОЛЫҒЫРАҚ »

КИРИЛЛ ЭЛІПБИІ

...

Кирилл әліпбиі (кириллица) - славян ағартушысы Кириллдің атымен аталған әліпби. Кирилл 827 жыл шамасында Фессалоники (Солунь) қаласында туылған. Кирилл славян елдеріне христиан дінін уағыздау үшін славян әліпбиін жасайды.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

БЕТПАҚДАЛА

...

Бетпақдала - Қазақстанның орталық бөлігінде орналасқан кең-байтақ шөлді өңір. Ол Қарағанды, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстарының жерлерін қамтиды. Батысында Сарысу өзенінің төменгі ағысымен, шығысында Балқаш көлімен, оңтүстігінде Шу өзені аңғарымен, со

ТОЛЫҒЫРАҚ »

АЛМА САМБУГЫ

...

Жуылып, ортасындағы өзегі алынған алмалар аздаған су қосылып пісіріледі де үккішпен үгіледі. Алманың ортасына және үккішпен үгілгеннен кейін қалған сығындының үстіне су құйылып

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ЖҮЗІМ ҚОСЫЛЫП КҮРІШ САЛЫНҒАН АЛМА

...

Жуылған алманың өзегі арнаулы аспаппен тазаланып, оған фарш толтырылады да духовкаға қойып пісіріледі.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

КЕБЕП (ШАШЛЫҚ) КӨП БОЛМАЙДЫ

...

Қой етінің жұмсағынан әр кесегінің салмағы 15-16 грамнан келетіндей етіліп туралады да, тұздалып, бұрышталады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »