UF

ЖЕЛКЕНДІ ҚАЙЫҚ СПОРТ ТАРИХЫНАН

Категориясы: Спорт


Желкенді кемемен жүзу өнерін дүниежүзіне паш еткен саяхатшылар арасында екі есім ерекше аталады. Олар: Тур Хейердал мен Френсис Чечестер. Желкенді қайықпен жүзу өнерін бірінші меңгерген ел - Англия (1661 жыл). Ең бірінші желкенді «Яхта» деп аталатын қайық Голландия елінде жасалыныпты. Польшалық капитан В.Гловацкийдың «Желкеннің қызықты әлемі» деген кітабында бұл өнердің қыр-сыры егжей-тегжейлі баяндалады.

Желкенді қайықпен еларалық байланысқа 1601 жылы ең бірінші болып шыққан голландиялық дәрігер Генри де Вогт деген адам болған деген тарихи дерек бар. Ол Голландиадан Англияға жол сапарына шығыпты.

Желкенді Яхта қайығымен халықаралық жарыс 1891 жылы өтіп, оның жеңімпазы Лоулор Атлантиканы кезіп өтіп, Америка жағалауына дейін жетеді. Ал 1895 жылы шотландиялық теңізші Джошуа Слохам өзінің “Спрее” деп аталған желкенді қайығымен жер шарын 3 жыл 2 ай 2 күнде айналып өтіпті.

Желкенді яхтаны пайдаланып жарыс жолына шығу 1715 жылдан басталып, күні бүгінге дейін бір таластаған емес. Ал “Америка кубогы” үшін жарыс 1851 жылдан бері өткізіліп келеді.

Бұл алғашқы жарыста озып шыққан Стивенс деген адам 3 килолық күмістен құйылған құмыра алыпты.

1922 жылдан бастап ерлер арасында дүниежүзінің біріншілігі өтіп келеді.

Алғашқы олимпиада бағдарламасы бойынша жарыс 1990 жылы Францияда өтілді. 1983 жылдан бастап Атлантиканы екі рет басып өтіп, Франция жағалауынан Бермуд аралына жетіп және кері қайту жарысы өтіп келеді. Жарыс жолының қашықтығы 11 мың шақырым.

Барлық желкенді қайықтар спортын бас аратын халықаралық желкенді қайық одағы 1907 жылы өз шаңырағын көтерді (ИЯРУ). Қазір оның 84-ке жуық мүшелері бар.

Желкенді пайдаланып саяхат жасау тек су үстінде ғана емес, құрғақта да пайда бола бастады. 1968 жылы Түркмен Республикасындағы Қарақұмда дөңгелекті желкенді қайықтар желдің күшімен ілгері жылжуда.

Мамандардың есептеуі бойынша егер үлкен кемелер желкенмен жүзетін болса, онда жанар жағар майды 20% дейін үнемдеуге болады екен.

Желкенді қайықтардың халықаралық талапқа жауап беретін 22 түрі бар. Олардың ішіндегі негізгілері - «Дракон», «Летучий юниор», «Лазер», «Развивающаяся двойка», «Моль» тағы басқалар.

Желкенді қайықпен саяхатқа шығушылар нағыз жау жүректілер деуге әбден болады. Мысалы, 1891 жылы мұхитта жүзу марафонынан жеңімпаз Лаулор 45 күннен кейін мәреге жетсе, екінші орынды иеленген Эндрю 63 күнде межелі жерге жетіп жығылыпты.

Әдебиет: Қобланов Ж.Н., Ысқақов Ж.Ж. Спорт терминдерінің сөздігі мен тарихы. -Алматы, 2002. -281 б.

  Жарияланған-2019-06-27 13:59:33     Қаралды-1790

Мәлімет сізге көмек берді ма

ТАУ ҚАЛАЙ ПАЙДА БОЛДЫ?

...

Бәрінің сыры - жер қыртысында. Ол ешуақытта да тыныш жатпайды: кейде дір-дір сілкініп, бетіндегінің бәрін бір шайқап өтеді; кейде төмен ойысып, ал кейде қатпар-қатпар жиырыла қалады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ҚҰРМА САМБУГЫ

...

Жуылып, 4-8 бөлікке бөлінген құрма сүйектері алынып тасталып, үстіне аздаған су құйылады да 10-12 минут бойы қайнатылады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ҚОРТПА

...

Бекіре тұқымдастардың ішіндегі өте ірісі - қортпа. Қортпаның (белуга) ұзындығы 4 м-ден астам, салмағы – 1-1,5 тоннаға дейін барады. Бірақ Каспий теңізінде аулағанда көбіне ауға салмағы 46-64 кг келетін қортпалар түседі. Терісі сауыт тәрізді келеді. Денесі

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ҰСТА, ЗЕРГЕРЛЕРДІҢ ҚҰРАЛ-ЖАБДЫҚТАРЫ

...

Көрік - ұста, зергерлердің түрлі металдарды балқытып, қыздырып, өңдеу үшін қолданатын, оттыққа жел беріп тұратын құралы. Көріктің «қос көрік», «қол көрік», «мес көрік», «аяқ көрік» деген түрлері бар.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

СЕЛ

...

Сел - тау өзендерінің арнасында кенеттен пайда болатын, су деңгейі күрт көтерілген және құрамында қатты материалдар (тау жыныстарының қираған өнімдері) көп уақытша тасқын. Сел ұзақ жауған күшті нөсер жауын, мұздың күрт еруі нәтижесінде, өзен арнасына тау

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ТҰШ БАУЫРСАҚ

...

Бұл көбінесе мерекелерде ғана дайындалады. Сүтке, майға, қантқа және жұмыртқаға ұн қосылып, қамыр иленеді.

ТОЛЫҒЫРАҚ »