UF

ОРТААЗИЯ ОВЧАРКАСЫ

Категориясы: Жануарлар


Ортаазия овчаркасы өте ерте кезден қой отарын жыртқыш аңдардан қоргауға пайдаланылган. Кавказ овчаркасы секілді мұның да арғы тегі - тибет иті. Бұл ит тұқымдары асырау және пайдалану жағдайларының бірдейлігіне орай біріне-бірі қатты ұқсайды. Бірақ ортаазия овчаркалары кавказ овчаркаларына қарағанда тибет итіне көбірек тартқан. Олардың конституциясы болбыр және қара түстілері көп тараған. Басының формасы да тибет овчаркасына келеді.

Бұл ит тұқымының аса құндылығы - ауа райы күрт өзгеретін, табиғаты қатал жерлерге көнбістігі болып табылады.

Овчарканың бұл түрі Орта Азия республикаларында, Қазақстанда, сондай-ақ Ауганстанда, Иранның шығыс бөлігінде, Индия мен Түркияда тараған.

Ірілері, дәлірек айтқанда таңдаулылары, бірақ қысқа жүнділері Түркменстанда кездеседі. Ал Өзбекстан мен Қазақстанда өсірілетіндері ұсақтау. Ірі, бірақ болбыр конституциялы, көбіне ұзын жүнді кавказ овчаркалары Памирде - Тәжікстанның таулы аудандарында өсіріледі.

Ортаазия овчаркасы биіктігі жөнінен ортаданжоғары және биік, күшті, батыл, бөгде кісіге сене бермейтін ит.

Конституциясы тұрпайы (дөрекі) типке жатады. Сүйегі ірі, бұлшық еті мықты, күшті дамыған. Терісі қалың, тері асты клетчаткасы жақсы жетілген, айтарлықтай серпімді, мойны мен басы қатпарлы келеді.

Төбеттерінің шоқтығынан биіктігі 65 сантиметрден, ал қаншықтарының бұл көрсеткіші 60 сантиметрден кем болмауға тиіс. Кеудесі жұмыр. Жоғары нерв қызметінің типі бойынша салмақты. Активті түрде қорғану реакциясы басым. Төбеттері аса ірі, өте батыл келеді.

Жүні ірі, тік тұрады, түбіті жақсы жетілген.

Түсі ақ, қара, сұр, қуқылсары, сары, тарғыл, ала және қоңыр болады.

Басы үлкен, бас сүйегі кең, жақтары жақсы жетілген. Маңдайы жазың, оның тұмсыңқа ұласар тұсы сәл-пәл ғана білінеді. Тұмсығы маңдайына қарағанда қысқалау, кең. Тұмсығының ұшына қарай мүлде жіңішкермейді. Алдынан және үстінен қарағаңда тік бұрышты секілді, ал қырынан қарағанда моқал, яғни үстіңгі қалың ернінің жиектеріне тұтасып кетеді. Тұмсығының ұшы үлкен, қара түсті. Ашық түсті иттерінің тұмсығының ұшы қызыл қоңыр болса да ешнәрсе етпейді.

Құлақтары онша үлкен емес, төмен біткен, салбырап, үшбұрыштанып тұрады.

Көзі қоңыр, дөңгелек, екі көзінің арасы алшақ, тісі - ақ, ірі, бір-біріне тығыз орналасқан. Күрек тістері бір сызық бойына орналасқан. Қайшы тәрізді тістеседі.

Мойны қысқа, бұлшық етті, арқа сызығынан шамамен 30-40° бұрыштана төмен біткен.

Кеудесі кең де терең, қабырғалары садақ секілді иілген. Көкірегінің төменгі қыры садақсүйекпен қатар немесе төмен жатады. Іші тартыңқы. Шоқтығы биік, ол әсіресе төбетінде айқын байқалады. Шоқтығы құйымшағынан 1-2 см биік. Арқасы мықты, түзу әрі кең. Белі қысқа әрі кең, аздап дөңестеу. Сауыры кең, бұлшық етті. Құйрығы орақ секілді жоғары біткен, түсірген кезде тілерсегіне түседі.

Алдыңғы аяқтары алдыңғы жағынан қарағанда түзу және бір-біріне қатарлас көрінеді. Осы алдыңғы аяқтарының садақсүйекке дейінгі ұзындығы шоқтығынан есептегенде аздап ұзындау келеді. Алдыңғы саны түзу, жуан, ұзын. Жіліншіктері қысқа, жуан әрі мықты.

Артқы аяқтары бір-біріне параллель біткен. Тізе және тірсек буындарының тұсында түзуленген. Сирақтары қысқа. Артқы жіліншіктері жуан.

Алдыңғы табаны да, артқы табаны да үлкен. Жұмған жұдырықтай, бірегей.

Жүрісі - осы ит тұқымына тән салмақты желе жорту және шоқырақтау.

  Жарияланған-2019-06-17 17:20:12     Қаралды-385

Мәлімет сізге көмек берді ма

Загрузка...

ДУАДАҚ

...

Дуадақ - далалы жерде кездесетін ірі құстың бірі. Республикамызда дуадақты шөл және шөлейтті, далалы жерлерде кездестіруге болады. Басы мен мойны сұр, арқасы жирен түсті, бауыры ақшыл, қанаты ақ, қанатының ұшы ғана қара болып келеді.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

БАЛ АРАЛАСТЫРЫЛҒАН СҰЛЫ ҮЛПЕГІНЕН ЖАСАЛҒАН ҚУЫРМА (печенье)

...

Ұнға сода араластырылып, елекпен еленеді. Май қантқа қосылып, әбден ағарғанша шайқалады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ЖИДЕНІҢ ІШІ АУЫРҒАНДА ЕМДЕУГЕ БОЛАДЫ

...

Жиденің жемісін тамаққа пайдаланады. Химиялық құрамы: сабағының, бұтағынын; құрамында илік және бояу заттары бар.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ҚОРТПА

...

Бекіре тұқымдастардың ішіндегі өте ірісі - қортпа. Қортпаның (белуга) ұзындығы 4 м-ден астам, салмағы – 1-1,5 тоннаға дейін барады. Бірақ Каспий теңізінде аулағанда көбіне ауға салмағы 46-64 кг келетін қортпалар түседі. Терісі сауыт тәрізді келеді. Денесі

ТОЛЫҒЫРАҚ »

МЕЙРІМДІ БАОБАБ

...

Африканың жергілікті тұрғындары баобаб ағашын «мейірімді баобаб» деп атайды. Өйткені оның өте жуан діңіне су қоры көп жиналады. Ондағы судың көптігі соншалықты оны теміржол бойында тұратын цистернаның сиымдылығымен теңеуге болады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ІЛЕ АЛАТАУЫ ҰЛТТЫҚ ТАБИҒАТ САЯБАҒЫ

...

Іле Алатауы ұлттық табиғат саябағы - Алматы қаласы іргесіндегі Алматы тау жотасында орналасқан. Саябақ табиғи кешендерді, жануарлар мен өсімдіктердің сирек кездесетін түрлерін қорғау мақсатында 1996 жылы құрылған.

ТОЛЫҒЫРАҚ »