UF

ЖЕРДІҢ СЕРІГІ - АҢЫЗ АЙ

Категориясы: Ғарыш


Біздің планетамыздың бірден-бір табиғи серігі. Ол Жерден 4 есе кіші, 6 есе жеңіл. Айдың төбесіндегі аспан үнемі қап-қараңғы болып тұрады, сондықтан Күн жарқырап тұрған күндізгі уақытта да оның төбесінен жұлдызды көруге болады.

Ай бетінде тау көп, бірақ олар Жердегі таулардан өзгеше. Ортада - үлкен шоқы, ал оның жан-жағын қабырға сыртындағы қамал сияқты биік-биік жоталар қоршап тұрады. Мұндай таулар «шеңберлі» деп аталады. Осыған ұқсас таулар Күн системасына кіретін басқа да планеталарда, мысалы, Марста, Меркурийде бар.

Бұл - АЙДАҒЫ ТЕҢІЗДЕР.

Теңіз деп аталғанымен бұларда ешқашан су болған емес. Олар әлгі атауды өздерінің қап-қара түстеріне байланысты алған. Ай бетінде метеориттердің соғылуынан пайда болған шұқырлар (кратерлер) көп, жарықтар мен үшкір-үшкір тастар да жетерлік. Демек, Ай бетінде абайлап жүруге тура келер еді.

Луноход Жерден беріліп турған буйрық бойынша ешкімнің қатысуынсыз, дербес жұмыс жасады. Кейін оған көмекке тағы бір автоматты барлаушы - Луноход-2 ушып келді. Мұнда ол тура бір жыл бойы жұмыс істеді, Ай бетімен 37 шақырым жол жүрді.

Мынау - ЛУНОХОД, автоматты барлаушы. Ол мұнда корабльмен ұшып келіп қонды да, сыртқа шығып, жұмысқа кірісті. Түскен жерін бұрғылап, температураны өлшеп, әр түрлі тастар жинап, Ай бетін жан-жақты зерттеді.

Назар аудардыңдар ма, Ай бетінде секіру қандай оңай! Тасты да алысқа лақтыруға болады. Шынымен, Айға барған адам бірден осыншама күшке ие болып шыға келе ме? Жоқ, мұның құпиясы басқада. Ай Жерден 6 есе жеңіл екені естеріңде ме? Демек, оның өзіне тарту күші де Жермен салыстырғанда осыншама есе аз. Сондықтан Ай бетіне жеткізілген заттардың бәрі жеңілдей түскен, адамдар да салмағын азайтқан. Жер бетінде 84 килограмм салмағы бар адам Ай бетінде 14 килограмм-ақ болады! Міне, сондықтан да кенгуру сияқты секіру қиын емес.

Айда тіршілік етуге болмайды. Онда ауа да, су да жоқ. Әрі өте суық, бірак, адамдар болашақта Ай бетінде үй салып, ғылыми-зерттеу станцияларын орнатып, түпкілікті қонстанбақшы. Тіпті заводтар мен фабрикалар салу да ойларында бар. Дегенмен, Айда тек суық пен өткір күн сәулесінен қорғайтын арнаулы киім киіп, скафандрмен ғана жүріп тұруға болады. Себебі скафандрдың арқасында еркін дем алуға жететін ауа толтырылған баллон бар. Ал оның төбесіне бекітілген антенна адамдардың бір-бірімен радио арқылы сөйлесуіне жағдай жасайды.

  Жарияланған-2016-09-09 20:56:11     Қаралды-6557

Мәлімет сізге көмек берді ма

Загрузка...

Мысықтар күндіз барлық уақыттың 75 пайызында ұйықтайды

...

Сіз мысықтардың неге көп ұйықтайтынын қай кезде болса да ойлаған ба едіңіз? Осы сұраққа жауап табу үшін біз бірнеше деректерді таптық. Біздің мысықтардың мінез-құлығы шын мәнісінде сезікті. Мысықтар – өз табиғатында жыртқыш аң, сондықтан олар өз олжаларын

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ҚАРАҚАТ ЖӘНЕ ТОШАЛА ТҮРЛЕРІН ӨСІРУ, ОЛАРДАН ӨНІМ АЛУ

...

Қарақат (смородина) пен тошала (крыжовник) бұталы өсімдіктер болып есептеледі. Бұлардың атпа тамырлары болмайды. Негізгі түбінен көптеген шыбықтар өседі. Шыбықшалар түпке жақындаған сайын көп болса, соншалықты берік болып өседі.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ЖАҢҒАҚ ҚОСЫП КЕПТІРІЛГЕН ШАБДАЛ

...

Шабдал тазаланып, үстіңгі жағынан дөңгелектеліп ойып алынады да қабығы мен сүйегі алып тасталады. Шабдал мен ойып алынған кесегі күннің көзіне немесе пешке қойып кептіріледі.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ӨСКЕМЕН

...

Қазақстанның шығысында Алтай тауы Үлбі жотасының түбінде Ертіс өзенінің оң жағалауында орналасқан. Қаланың іргесі 1820 жылы әскери қамал ретінде қаланып, Усть-Каменная бекінісі аталған. Ертеректе қазақтар Үлба, Тұңғиық тұмсық, Қараөзен деген атауларды да

ТОЛЫҒЫРАҚ »

НАУРЫЗ – КӨНЕ МЕЙРАМ

...

Бұл айда көшпелі елдің уміті мен күдігі кезек алмасып, итжығыс халде жүреді. Өйткені қыстан қиналып шыққан малдың бір борандық халі бар, оның өзін көтере алмауы кәдік.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ОРАЗА АЙТ

...

Отыз күн ораза біткеннен кейін рамазан айының жалғасы ретінде үш күн ораза айт мейрамы өтеді. Айттан бір күн бұрын «арафа (арапа)» күні болады. Сол күні мерекеге арналған бауырсақ, шелпек пісіріледі. Арафа күні үй ішін тазалап, мерекеге дайындық жұмыстары

ТОЛЫҒЫРАҚ »