UF

ҚИЫР СОЛТҮСТІКТЕ, АРКТИКА АЙМАҒЫНДА МҰЗ ЕШҚАШАН ДА ЕРМЕЙДІ?

Категориясы: География


Қып-қысқа поляр жазында күн жоғары көтерілмейді, ал оның қызуы аз сәулелері мұз бен қарға тура, айнаға түскендей шағыласады. Мұзды ерітуге мұндағы күн көзінің шамасы жетпейді. Бұл жерге жазда келгеніміз жақсы болады, бәрі көрініп тұрады.

Қыстыгүні мұнда таңертең, күндіз, кеш деген болмайды – бірыңғай түн, бұл Поляр түні. Және ола жарты жылға созылады. Оның есесіне жазда күн батпай қояды – бірыңғай күндіз. Поляр күні. Ұйықтасаң да жарық, тұрсаң да – жарық.

Қысы-жазы Арктика қар мен мұзға оранып аппақ болып жатады. Сол себепті глобустың да төбесі ақпен боялған.

Мынау - АҚ АЮ. Қар қандай ақ болса, оның тусі сондай аппақ. Тұмсығының ұшы ғана қара. Ол итбалыққа жақындаған кезде, жемтігі байқап қалмау үшін тұмсығының ұшын табанымен жауып алады. Ол қорек іздеп, жүздеген шақырым жерді шарлайды. Суға күмп беріп түседі де, келесі мұзға жеткенше жүзіп кете барады. Ақ «ішігі» керемет жылы, оған қақаған аязың да, суық суың да бұйым емес.

МОРЖ да полярлық мақұлық. Мықты сойдақ тістері болғанымен оның өзгеге зияны жоқ, момақан. Морж әлгі сойдақ тістерімен тұнба лай арасынан шаян бақалшақтарын қазып адады да, оның ішіндегісін жейді.

ИТБАЛЫҚ балықпен қоректенеді. Өте жақсы жүзеді, керемет сүңгиді. Аяқ орнында жүзу қанатшалары бар. Итбалық сүңгіп шығады да, ауа жұтып алып су астына қайта кетеді. Ал су беті лезде қатып қалатын қыс күндері итбалық мұзды басымен тесіп шығуға мәжбүр. Әйтпесе, тұншығып қалуы мүмкін. Ақ аю оны осы жерде - ойықтың жанында аңдып тұрады. Итбалықтың күшіктері де аппақ. Сондықтан оларды ақүрпек деп атайды.

Поляр түні өтіп, жиектен күн көріне бастасымен-ақ, солтүсктің жартасты аралдарына құс дегенің қаптап кетеді. Бұл өңірді мекендейтін құстар суда жақсы жүзеді. Солардың бірі  - ЧИСТИК, ол жүзген кезде аяғымен есіп, қанатын демеу етеді. Жаз кезінде аралдағы тік жартастардың беті құс ұясынан көрінбей кетеді. Азан-қазан шуылдан құлақ тұнады. Мұндай орындарды құс базары деп жайдан-жай атамайды. Сәл ғана қауіп-қатер сезілсе болды - мұндағы құс атаулы дүркірей ұшып, аралдың үстін бұлт сияқты торлап алады. Бұл жерде құстың неше түрі бар. ШАҒАЛА ҚАРҚЫЛДАҚ та, ГАГАРА да, КАИРА да... Тіпті МҮЙІЗ - қызық-қызық аталатын құстар ТҰМСЫҚ, БАЛТАБАС сияқты да кездеседі.

  Жарияланған-2016-09-08 15:20:59     Қаралды-4281

Мәлімет сізге көмек берді ма

ЕКІБАСТҰ3

...

Екібастұз - Павлодар облысындағы қала. Екібастұз Павлодар қаласынан оңтүстік-батысқа қарай 150 км жерде орналасқан. Осы маңнан ат басындай екі кесек тұз табылған. Қала соған байланысты Екібастұз деп аталған.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ЖЕРДІҢ СЕРІГІ - АҢЫЗ АЙ

...

Біздің планетамыздың бірден-бір табиғи серігі. Ол Жерден 4 есе кіші, 6 есе жеңіл.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

МИНИАТЮРА ҚАЙ КЕЗДЕ КЕЗДЕСЕДІ?

...

Ескі қолжазба кітаптардың беттерінде айтылып отырған оқиғаны бейнелейтін суреттер кездеседі. Ондай суреттерді миниатюра деп атайды.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

УҚОРҒАСЫН – НЕВРАЛГИЯНЫ ЕМДЕЙДІ

...

Қазақстанда біріне-бірі өте ұқсас Жоңғар уқорғасыны мен Қарақол уқорғасыны өседі.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

Кальмарлар ұша алады

...

Тынықмұхит кальмары – «ұшатын» мүмкіндігі бар, онқолды тұқымдастардың ішіндегі басаяқты ұлулар түрі.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ТАУ ҚАЛАЙ ПАЙДА БОЛДЫ?

...

Бәрінің сыры - жер қыртысында. Ол ешуақытта да тыныш жатпайды: кейде дір-дір сілкініп, бетіндегінің бәрін бір шайқап өтеді; кейде төмен ойысып, ал кейде қатпар-қатпар жиырыла қалады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »