UF

ҰСТАУҒА БАЛҒА НЕГЕ КЕРЕК?

Категориясы: Технологии


Мына жарық дүниеде бір адам өмір сүріпті. Нар көтергендей күшті екен. Ертеңнен қара кешке дейін қап-қара түтін қаптаған ұстаханада ұсталық етіпті. Атының тұяғын тағалатқысы келген де, суарылған семсер соқтырғысы келген де - бәрі осында асығыпты. Ұстада «істей алмаймын» деген сөз болмапты.

Міне, екі иығына екі кісі мінгендей ол жуандығына құшак жетпес аласа емен діңгекке орнатылған төс қасында тұр. Іргеде қып-қызыл көмір шоғы. Көріктен жел үрлеген сайын лып-лып етіп көтеріліп жанған оттың алқызыл сәулесі ыс басқан қабырғамен төбеге қарай өрмелейді. Ал еңгезердей ұстаның өзі, оның көмекшілері от патшалығының сиқыршыларына ұқсайды.

 

Көмекшілердің бірі ұзын қысқашпен қып-қызыл шоқ арасынан кызарған шоқ-темірді алып, төс үстіне қояды. Екіншісі ұзын сапты кішкене болат балғамен тық еткізіп, қайда соғу керектігін көрсетеді. Ал үшіншісі – ең басты ұста бар күшін салып аса үлкен, зілдей сом балғамен қып-қызыл темірді гүрс-гүрс соғады.

Осылай балғалардың «жағы сенбейді». Ұзақ күнге ұстахана ішінде ұшқын атып, тұтін шудаланып жатады. Қып-қызыл темір ауыр соққыдан жаншылып, бір жағына сопайып шыға келеді. Ал ұста көмекшісі қысқышпен оны бірде былай, бірде олай аударып-төңкеріп, балға астына тосады. Басында не тұрқы, не тұрпаты жоқ темір болса, ұстаның неше кайтара соққысынан соң, жалтыр мұзда ат тұяғын тайдырмас тағаға немесе жауынгер жігіттің айнымас серігі - семсерге айналады. Болмаса алтын дәнді алқаптың толысып піскен егінін оратын орақ боп шығады.

Бұрынғы уақытта ұсталар осылай жұмыс істеген. Ал қазір олардың балғасы басқаша - өздігінен соғады. Кәдімгі бар пәрменімен төсті соғатын сом балғаның өзі. Соққан кезде солқылдататыны сонша, жер сілкінгендей ұстахана едені дір-дір етеді, жаңғырығы құлақ тұндырып, айналаға түгел естіледі. Заводтағы ұста цехында тұрған сом балға - осы. Қатты қысымды ауа немесе ыстық су оның жоғары көтеріліп барып бар салмағымен төске түсуіне мәжбүр етеді.

Завод ұстасы мен оның көмекшісі - робот әрі көңілді, әрі икемді, әрі әдемі жұмыс істейді. Робот электр пештен ыстыққа әбден қызған болат кесекті бірінен соң бірін қыс-қышпен сүйрелеп шығарып, оларды шетінен төске қояды. Ал ұста балғаға басшылық ете бастайды: тұтқаны бұрғанда балға: «уһ» - деп болат кесекті соғады. Тұтқаны қайыра бұрғанда балға жоғары көтеріледі.

 

Робот тістеуікпен қып-қызыл білем болатты біресе былай, біресе олай аударыстырады, ал әрбір аударған сайын балға үсті-үстіне соққылап, жанши түседі. Сонан соң ортасын ояды. Сом балға соңғы рет «уһ» дейді. Іле доңғалақ дайын болады. Осылай дайын болған доңғалақтардан ұстахана станының қасынан биік мұнара қаланады. Бірінен-бірі айна-қатесіз аумайтын шіркіндердің бәрі бірдей-ау, бірдей... Жеті өлшеп бір-ақ кесуге үйренген ұста көзі қырағы. Қылдай қияс жібермейді! Жә, бүгінде заводтардан мұндай ұсталар да кездеспейді. Ұста цехтарында қазір ұста-автоматтар жұмыс істейді. Олар әлдеқайда шап-шаң, әрі шаршап-шалдығу дегенді білмейді.

Әйтсе де, егер алуан түрлі балғалар көмектеспейтін болса, ұста-автоматтар бар жұмысты бірдей атқара бермес еді. Бір балға тауды бұзып, тасты жарып, шомбал жартасты ұңғып, даңғайыр үңгір теседі. Оны шой балға дейді. Енді бірі - болашақ көпір үшін өзен табанына тіреу қағады. Ағаш балға - қол тоқпақ шатырға жабылатын қаңылтырдың бүгісін жатқызады.

  Жарияланған-2016-09-04 20:15:57     Қаралды-1831

Мәлімет сізге көмек берді ма

Загрузка...

БАЛЫҚШЫ ТҰЙҒЫН

...

Балықшы тұйғын - қарағайлы орманның қарақшысы атанған батыл әрі жыртқыш құс. Ұясын биік кәрі ағаштың бұтақтарының діңге жақын жеріне салады. Сондықтан оны табу өте қиын. Ұясының ішіне жіңішке бұтақтарды төсейді.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ТАСШӨП – КӨКЖӨТЕЛДІ ЕМДЕЙДІ

...

Тасшөптен жасалған дәрілердің микробтарды жоятын, ауырған жерлерді және нерв жүйесін тыныштандыратын, қақырық түсіретін қасиеттері бар.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ҚАМЫР ҚОСЫП ПІСІРІЛГЕН АЛМА

...

Жуылған, өзегі алынып, қабығы аршылған алма қалыңдығы 0,5 сантиметр етіліп, дөңгелектеліп кесіледі де үстіне қант себіледі.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

МҰНАЙ ЖӘНЕ ГАЗ ӨНДІРУ

...

Мұнай - Жер шарының шөгінді қабатында таралған жанғыш майлы сұйық зат. Түсі ашық қоңырдан қараға дейін өзгеретін мұнай жер бетінен 1,2-2,0 км-ден 5-15 км және одан да тереңде жатады. Ол газ тәрізді көмірсутектерімен бірге түзіліп, бірге жүреді. Сондықтан

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ҚЫРҒИ

...

Қырғи - қаршыға тұқымдасына жататын жыртқыш құс. Оның түр-түсі де қаршығаға мейлінше ұқсас. Қырғидың дене тұрқы - 30-43 см, қанатын жайғандағы ұзындығы - 18-26 см, салмағы 120- 280 г. Ұябасары шәулісіне қарағанда кесектеу.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

БРУНСЛИ ПЕЧЕНЬЕ

...

Тазаланған бадам шоколадқа қосылып, әбден ұсақталғанша үккішпен үгіледі. Жұмыртқаның ақ уызына қант қосылып, жақсылап шайқалады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »