UF

ҚЫПШАҚТАР

Категориясы: Тарих


Қыпшақтар - түркі тілдес тайпалар. Қыпшақтар VII ғасырдан бері белгілі. Қимақтармен X ғасырға дейін тығыз қатынаста болып, олардың тайпалық одағына, кейіннен мемлекетінің құрамына кіреді. XI ғасырдың басында қыпшақтар Қимақ кағандығының орнын басып, өз мемлекетін - Қыпшақ хандығын (XI-XIII ғғ. өмір сүрген) құрады. Қыпшақтар оғыздарды ығыстырып, Сырдарияның бойын басып алады. Шығыста - Ертістен бастап, батыста - Еділге дейінгі, оңтүстікте - Сырдарияның орта ағысына дейінгі кең аймақты иеленеді. XI ғасырдың ортасынан бастап, қыпшақ тайпаларының көптеген ірі топтары Еділдің батыс жағасынан ары жылжып, оңтүстік орыс даласын Қара теңізге дейін жаулап ала бастайды.

XIII ғасырдың басында қыпшақтар Орта Азия және Шығыс Еуропадағы түркі тілдес халыктардың ішіндегі саны жағынан ең көбі, ал жер көлемі жағынан ең үлкені болған.

Қыпшақ мемлекетін хандар билеген. Хандар Елбөрі атты іргелі әулеттен шыққан.

Қыпшақ хандығы ежелгі түркілердің дәстүрімен әскери-әкімшілік жағынан оң және сол канаттарға бөлінген. Сондықтан мемлекеттің екі орталығы болған. Оң қанаттың ордасы Орал өзенінің бойындағы Сарайшық қаласы, ал сол қанаттың ордасы Оңтүстік Қазакстандағы Сығанақ қаласы деп белгіленген.

Қыпшақтар жылқы, ірі қара, түйе ұстап, қой баққан. Байлықтың негізгі өлшемі ретінде жылқы асыраған. Көптеген қыпшақтардың мыңдаған жылқылары болған. Отырықшы халық арпа, сұлы егіп, бидай өсірген.

Қыпшақ халқының қалыптасуының соңгы кезеңі моңгол шапқыншылығының салдарынан тежелді.

Қыпшқтар өз жазуын қолданған. Олардың арасында біртіндеп ислам діні тарай бастаған.

  Жарияланған-2015-11-12 16:18:16     Қаралды-4392

Мәлімет сізге көмек берді ма

МАРҚАКӨЛ ҚОРЫҒЫ

...

1976 жылы 4 тамызда Марқакөл қорығы ашылды. Марқакөл қорығы Оңтүстік Алтай алқабы мен Марқакөл табиғатын қорғау үшін құрылған. Негізгі мақсаты - ормандарды, өзендер мен сұлу көлдерді табиғи қалпында сақтап қалып, онда өмір сүретін терісі бағалы жануарлард

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ЕРТІС БОЙЫ

...

Ертіс бойы өңірі Қазақстанның солтүстік-шығысымен ағатын еліміздегі ең ұзын өзен (1698 км) - Ертіс алабын алып жатыр. Ертіс бойында Шығыс Қазақстан және Павлодар облысы орналасқан. Қытайдан бастау алатын (Зайсан көліне дейін «Қара Ертіс» дейді) бұл өзен е

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ШЫРҒАНАҚ – АСҚАЗАН АУРУЛАРЫНА ЕМ

...

Шырғанақ – биіктігі 5 метрге жететін, өткір тікенекті, бұталы өсімдік. Қабығы көбінесе қара түсті болып келеді.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ҚАМЫС

...

Қамыс - қияқ тұқымдасына жататын ең көп тараған өсімдік. Суда, ылғалды жерлерде өседі. Негізінен, 250-ден астам түрі белгілі, ал Қазақстанда оның 14 түрі бар. Ең жиі кездесетіні - көл қамысы немесе қоға. Оның биіктігі - 2,5 м-дей.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

БІРЖАН - САРА АЙТЫСЫ

...

Біржан мен Сараның 1871 жылы қазіргі Талдықорган облысының Қапал - Ақсу өңірінде кездескендегі айтысы.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ҚАЗАҚ ДАЛАСЫНДА КӨНЕ МЕТАЛЛУРГИЯ ӨНДІРІСІ

...

Қазақ даласында көне заманның өзінде-ақ металлургия өндірісінің кеңінен дамуы осынау байтақ көшпелілер өңірінде кең тараған жануарлар стиліндегі өнер туындыларының дүниеге келуіне де себепші болды.

ТОЛЫҒЫРАҚ »