UF

КЕНДІ ҚАЛАЙ ӨНДІРЕДІ

Категориясы: Технологии


Біз әуелі кен байлығы, яғни қазба байлық дегеніміз не екенін білейік. Біз өмір сүріп жатқан Жер, оның қыртысы алуан түрлі топырақтардан, тастардан, т.б. нәрселерден тұратынын білеміз. Олардың барлығы кен байлығына жатпайды. Кен байлығы, яғни қазба байлыққа мөлшері мен сапасы жағынан өндірістік игеруге тиімді жер бетіндегі немесе жер койнауындағы минералдык заттардың шоғыры жатады.

Кен жер қыртысында әр түрлі тереңдікте орналасады. Олар қатты, сұйық, газ түрінде кездеседі. Сондықтан да оларды өндіру де әр түрлі жолдармен жүргізіледі.

Жер койнауындағы кендерді бұрғылау, геофизикалық зерттеу, сынама алу, т.б. тәсілдермен анықтайды. Кен байлығының сапасы мен мөлшерін анықтап болғаннан кейін сол кен орнында әр түрлі карьерлер, шахталар, кеніштер құрылады. Шахта немесе карьер ішінде кенді бұрғылау, копару, кентас кесектерін ұсақтау, көлікке жеткізу, тиеу, кен алынған кеңістікті құлатпай ұстау, кентасты жоғары қарай көтеру және оны сұрыптау, жер бетіне кентасты белгілі бір тәртіппен үйіп, оны тұтынушыларға (зауыт, кен байыту комбинаттары, т.б.) тиеп жөнелту, пайдасыз тау жыныстарын үйіндіге төгу, т.б. жатады. Бұл жұмыстар кентастарды өндіретін кеніштерде атқарылады. Кеніштердегі жұмыстардың қосалқы түріне қазбаларды жөндеу, желдету, шахта (карьер) ішіндегі суды сыртқа шығару, электр куатымен, ауамен және сумен қамтамасыз ету, адамдарды шахтаға түсіріп, шығару, т.б. жатады.

Қазіргі кеніштер, шахталар мен карьерлер автоматты баскару, бақылау және байланыс техникасымен жабдықталған және өндіріс процестері толығымен механикаландырылған.

Егер кен байлықтары жер бетіне жақын жатқан болса, онда олардың беткі кабатын сылып алып тастайтын кен ашу жұмыстары жүргізіледі. Кен байлығын ашық өндіруде электр энергиясы шахталық өндіруге қарағанда 10-30 есе арзанға түседі.

Жер жүзінде жыл сайын 25 млрд тоннаға жуық қатты кен байлықтары өндіріледі. Оның ішіндегі 15 млрд тоннасы металл емес кен байлығы.

  Жарияланған-2015-11-26 15:28:12     Қаралды-5210

Мәлімет сізге көмек берді ма

АРХЕОЛОГИЯ МҰРАЖАЙЫ

...

Археология мұражайы Қазақстандағы археологиялық қазбалар кезінде табылған көне заман мұраларын сақтап, зерттейтін мекеме болып табылады. Бұл мұражай 1973 жылы Тарих, археология және этнография институтының жанынан ашылған.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

13 ЕҢ АТАҚТЫ ФИЗИКТЕР

...

Физика заңдары табиғаттағы барлық құбылыстарға пайдаланылады. Бірақ тамаша физикалық құбылыстардың заңдарын ашқан физиктер болмағанда, физика ғылым ретінде қалыптаспас еді.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

БАДАМ КӘЗИНЕГІ

...

Қант-сірне шырынында қайнатылған бадамнан тұратын шыныдай жылтыр тағам. Мөлшері 40х40 мм төрт бұрышты бөліктерден тұрады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ЛАШЫН

...

Құсбегілер лашынды жоғары бағалаған. Сұңкар тұқымдастарының ішінде ақ сұңқарды сиректігі үшін мәртебе көріп, қолға түсіруге құмартса, лашынға қырандық алғырлығы үшін қызығады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

СӘУЛЕТ ӨНЕРІНІҢ ЖЕТІСТІКТЕРІ

...

Тәуелсіздік кезеңінен бері Қазақстанның көптеген қалалары мен ауылдарының, әсіресе, Алматы және Ақмола облыстарының келбеті айтарлықтай өзгерістерге ұшырады. Ірі-ірі әкімшілік ғимараттары мен тұргын үй кешендері, көптеген жаңа ескерткіштер пайда болды.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

САЛЛАМ ӘТ-ТАРДЖУМАН

...

Саллам әт-Тарджуман - араб саяхатшысы. Саллам әт-Тарджуман IX ғасырдың ортасында Қазақстан аймағымен жүріп өткен. Ол Самарадан (Бағдад каласының маңы) шығып, Кавказ арқылы хазарлар елінен өтіп, Еділге (Волга) келген.

ТОЛЫҒЫРАҚ »