UF

ҚЫЗЫЛҚҰМ ӨҢІРІ

Категориясы: Табиғат


Қызылқұм өңірі - Әмудария (Өзбекстан) мен Сырдария (Қазақстан) өзендері аралығын алып жатқан құмды алқап. Басқаша айтқан-да, солтүстік-батысы Арал теңізіне, оңтүстік-шығысы Өзбекстандағы Зеравшан аңғары мен Нұратаға ұласады. Қызылқұм кұмды алқабының ауданы 300 мың км2-ді құрайды немесе Қазақстандағы Шығыс Қазақстан облысының аумағындай жерді алып жатыр. Теңіз деңгейінен 300 метр биіктегі құмды төбелер мен жалдардың салыстырмалы биіктігі 20-30 метрге жетеді. Кезінде теңіз түбі болған оңтүстігіндегі бұйратты төбелер (Бұқантау, Тамдытау, Құлжықтау, т.б.) кездеседі. Көктемде ғана гүлдеп, жаздың басында құрғап, кеуіп қалатын өсімдіктер, сонымен бірге құм жусаны, ақ және қара сексеуіл, жүзгін, бұйырғын, ал Сырдария аңғарында тоғай өседі. Шөлде өмір сүруге бейімделген бауырымен жорғалаушылар және аң-құстар көп. Көктемде құм төбелері арасында шағын көлшіктер мен уақытша ағатын шағын өзендер, жылғалар пайда болады.

Қызылқұм құмды алқабында Оңтүстік Қазақстан және Қызылорда облыстарының оңтүстік бөліктері жатыр. Құм төбелер мен оның төңірегінде жыл бойы мал жайылады. Кейінгі жылдары мұнда мәрмәр, графит, алтын, газ, кен орындары табылды.

Жер бетінде тұрақты ағын су болмағанымен, құмды алқаптың жер қойнауында жер асты теңізі саналатын Қызылкұм артезиан алабы жатыр. Қазақстандағы оның аумағы 115 мың км2, суы тау етектерінде 30-300 метр болса, құм арасына қарай 1770 метр тереңдікте жатыр.

Қазақстанда бұл Қызылқұмнан басқа Зайсан көлінің маңында, Каспий теңізінін шығысындағы Бозащы түбегінде осы аттас құмды алқаптар бар. Бірақ олардың аумағы шағын.

  Жарияланған-2015-11-25 17:10:17     Қаралды-1232

Мәлімет сізге көмек берді ма

Загрузка...

ТЕРИ АЛУАСЫ

...

Бұл алуа көпіршік түзгіште қой майымен және мақта майымен қосып араластырылып, көпіршітілген карамель массасынан жасалатын біркелкі талшықты масса болып табылады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

КҮН - ҒАЖАЙЫП ЕҢБЕККЕР

...

Күн тыным таппай, тәулік бойы, ай бойы, жыл бойы шуақ шашады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ШАБУ ҚАРУЛАРЫ

...

Қазақтардың шабу қаруы үш түрге бөлінеді. Бірінші түрі - жүзінің жалпақтығы орташа келген «жауынгерлік балта». Екінші түрі - жүзі жалпақ, жарты ай сияқты дөңгелене келген «айбалта».

ТОЛЫҒЫРАҚ »

АСАН ҚАЙҒЫ

...

Асан Қайғы - қазақтың ақын-жырауы, философы. Ол XIV ғасырдың екінші жартысында Еділ бойында өмір сүрген. Жәнібек ханның кеңесшісі болған. Асанның шын есімі - Хасан Сәбитұлы.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ШАЙШӨП – АСҚАЗАН БЕЗДЕРІНІҢ ЖҰМЫСЫН КҮШЕЙТЕДІ

...

Ертедегі Римде бұл өсімдікті аса пайдалы деп санаған.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ЖАҢҒАҚ ДӘНІ САЛЫНҒАН ҚУЫРМА (печенье)

...

Өсімдік майынан, қанттан, жаңғақтан, ұннан және цедра мен жарты лимонның шырыны қосылып қамыр иленеді. Ол төрт-бес бөлікке бөлініп, жарты сантиметрдей қалыңдықта жайылады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »