UF

БЕТПАҚДАЛА

Категориясы: Табиғат


Бетпақдала - Қазақстанның орталық бөлігінде орналасқан кең-байтақ шөлді өңір. Ол Қарағанды, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстарының жерлерін қамтиды. Батысында Сарысу өзенінің төменгі ағысымен, шығысында Балқаш көлімен, оңтүстігінде Шу өзені аңғарымен, солтүстігінде Сарыарқамен шектеседі. Батыстан шығысқа қарай 500 шақырымға, солтүстіктен оңтүстікке қарай 300 шақырымға созылған үлкен аймақ.

Бетпақдала атауы «бетпақ» және «дала» сөздерінің бірігуінен пайда болған. «Бетпақ» парсы тіліндегі «бәдбах» деген сөзден шыққан. Оның екі мағынасы бар. Біріншісі - «бақытсыз». Бетпаққала атауы осы мағынасынан жасалған. Бұл осы өңірдің табиғатының қаталдығына байланысты қолданылған болуы мүмкін. Екіншісі - «оңбаған, бетсіз, арсыз» деген мағына береді.

Дала - түрікше «жазық жер» дегенді білдіреді. Атаудың мағынасы: «аса ыстық, шөл дала, жапан дүз» ұғымын береді.

Бетпақдаланың оңтүстік-батыс бөлігі жазық, ал солтүстік-шығысы қыратты. Ең биік жері - Жамбыл тауы (974 м).

Бетпақдалада жазда құрғап қалатын тұзды көлдер кездеседі. Қарқаралы, Қарасу, Талдыеспе өзендері көктемде жауын суымен толығып, жазда құрғақ арнаға айналады. Жазы ыстық, құрғақ, қысы суық. Жауын-шашын көп түспейді. Жер асты суының қоры мол.

Бетпақдала - көктемгі және күзгі мал жайылымына өте қолайлы. Тұрақты ағатын өзендері болмағанымен, жайылымдар құдықтар арқылы сумен қамтамасыз етіледі.

  Жарияланған-2015-11-24 21:47:52     Қаралды-6658

Мәлімет сізге көмек берді ма

ЖАҢҒАҚ ТҮТІКШЕЛЕР

...

Бұл - арасына жаңғақ салынған тоқаш қамырынан жасалған тағам.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ЖАҢҒАҚ ЖӘНЕ БАЛ ҚОСЫЛҒАН СҮЗБЕ

...

Үгілген сүзбеге бал және жаңғақтың ұнталған дәні қосылып, жақсылап араластырылады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ШАЙШӨП – АСҚАЗАН БЕЗДЕРІНІҢ ЖҰМЫСЫН КҮШЕЙТЕДІ

...

Ертедегі Римде бұл өсімдікті аса пайдалы деп санаған.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ШИЕ ӘР ТҮРЛІ ТАҒАМДАР ЖАСАУ

...

Шие - раушан гүлділердің алхоры тұқымдас тармағына жататын ағаш өсімдігі. Шие жемісінің құрамында В1, С витаминдері бар. 10-15% қант, органикалық қышқылдар болады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ДҮНИЕДЕ ЕҢ ЖЫРТҚЫШ ҚАЙ АҢ?

...

Біз әуелі ең ірі жыртқыштардың бірі - аң патшасы арыстанды аузыңа алғандықтан, әңгімемізді содан бастайық.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

Hasta la vista, baby

...

«Терминатор» фильмі бүкіл әлемге әйгілі және әртүрлі тілдерге аударылған. Терминатордың «Hasta la vista, baby» әйгілі фразасы «Hasta la vista, baby» қанатты болып кетті және біздің Отанымыздың ашық кеңістікте таралып кетті.

ТОЛЫҒЫРАҚ »