UF

БЕТПАҚДАЛА

Категориясы: Табиғат


Бетпақдала - Қазақстанның орталық бөлігінде орналасқан кең-байтақ шөлді өңір. Ол Қарағанды, Жамбыл, Оңтүстік Қазақстан облыстарының жерлерін қамтиды. Батысында Сарысу өзенінің төменгі ағысымен, шығысында Балқаш көлімен, оңтүстігінде Шу өзені аңғарымен, солтүстігінде Сарыарқамен шектеседі. Батыстан шығысқа қарай 500 шақырымға, солтүстіктен оңтүстікке қарай 300 шақырымға созылған үлкен аймақ.

Бетпақдала атауы «бетпақ» және «дала» сөздерінің бірігуінен пайда болған. «Бетпақ» парсы тіліндегі «бәдбах» деген сөзден шыққан. Оның екі мағынасы бар. Біріншісі - «бақытсыз». Бетпаққала атауы осы мағынасынан жасалған. Бұл осы өңірдің табиғатының қаталдығына байланысты қолданылған болуы мүмкін. Екіншісі - «оңбаған, бетсіз, арсыз» деген мағына береді.

Дала - түрікше «жазық жер» дегенді білдіреді. Атаудың мағынасы: «аса ыстық, шөл дала, жапан дүз» ұғымын береді.

Бетпақдаланың оңтүстік-батыс бөлігі жазық, ал солтүстік-шығысы қыратты. Ең биік жері - Жамбыл тауы (974 м).

Бетпақдалада жазда құрғап қалатын тұзды көлдер кездеседі. Қарқаралы, Қарасу, Талдыеспе өзендері көктемде жауын суымен толығып, жазда құрғақ арнаға айналады. Жазы ыстық, құрғақ, қысы суық. Жауын-шашын көп түспейді. Жер асты суының қоры мол.

Бетпақдала - көктемгі және күзгі мал жайылымына өте қолайлы. Тұрақты ағатын өзендері болмағанымен, жайылымдар құдықтар арқылы сумен қамтамасыз етіледі.

  Жарияланған-2015-11-24 21:47:52     Қаралды-8118

Мәлімет сізге көмек берді ма

КОЛЛИ (ШОТЛАНД ОВЧАРКАСЫ)

...

Ертеден келе жатқан бақташы ит тұқымы. Отаны - Шотландияның табиғаты қатал таулы аудандары.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ЖАҢҒАҚ ҚОСЫП КЕПТІРІЛГЕН ШАБДАЛ

...

Шабдал тазаланып, үстіңгі жағынан дөңгелектеліп ойып алынады да қабығы мен сүйегі алып тасталады. Шабдал мен ойып алынған кесегі күннің көзіне немесе пешке қойып кептіріледі.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

БӘЙШЕШЕК - ДЕНЕНІҢ ҚЫЗУЫН ТӨМЕНДЕТЕДІ

...

Бәйшешек – биіктігі 35 сантиметрге жететін қоңырқай түсті, қысқа, тамыр сабағы жіңішке, қосалқы тамырлары бар көп жылдық, шөп тектес өсімдік.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

МЕЙІЗ ҚОСЫЛҒАН МЕРЕКЕЛІК ӨРМЕ

...

Қамыр сүтке қатты етіліп иленеді де, оған май, қант, мейіз, езілген ашытқы, жұмыртқаның сары уызы қосылып, бәрі жақсылап араластырылады. Сөйтіп 90 минут бойы жылы жерге қойылады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

НАУРЫЗ – КӨНЕ МЕЙРАМ

...

Бұл айда көшпелі елдің уміті мен күдігі кезек алмасып, итжығыс халде жүреді. Өйткені қыстан қиналып шыққан малдың бір борандық халі бар, оның өзін көтере алмауы кәдік.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ЖЕҢІЛ АТЛЕТИКА ТАРИХЫНАН

...

Адам баласының өміріне үнемі жалғас болатын жеңіл атлетиканың негізгі үш түрі бар.

ТОЛЫҒЫРАҚ »