UF

ШАЛКИІЗ ТІЛЕНШІҰЛЫ

Категориясы: Адамдар


Шалкиіз Тіленшіұлы - қазақтың ортағасырлық жыраулық поэзиясының аса көрнекті өкілдерінің бірі. Шамамен 1465-1560 жылдары өмір сүрген ол Батыс Қазақстан жерінде дүниеге келген. Шалкиіздің шығармаларына Қазтуған, Асан Қайғы және Қодан Тайшы ақындардың жырлары үлкен әсер еткен.

Шалкиіз әскери ақсүйектер отбасынан шыққан. Өмірінің жарқын жылдары Темір бидің сарайында өткен. Оның кеңесшісі бола жүріп, өз халқына бидің әділдігі мен ақылгөйлігін көрсете білген. Жырау көп ел аралап, Қырым, Солтүстік Кавказ, Дон өзені бойында болған.

Шалкиіз - ұлы жыршы. Бізге жыраудың 600-ден аса өлең шумақтары жеткен. Белгілі өлеңдерінің бірі «Ер Шобан» туралы дастанында ақын батырдың ерлік істерін жырлайды. Шалкиіздің шығармалары адамға рухани күш беріп, даналық сөздері мақал мен мәтелге айналған. Ол «Дүниеге бекер келмедім десең, өмірде артыңда жақсы бір іс қалдырғаның дұрыс» деген өсиет қалдырған.

Өз халқының нағыз ұлы Шалкиіз жырау өз шығармаларында адамгершілікті, махаббат пен қайырымдылықты, өз туысына деген жанашырлық жэне Отанды сүю туралы толғанысын халқына жеткізе білген.

  Жарияланған-2015-11-24 16:30:32     Қаралды-9367

Мәлімет сізге көмек берді ма

СУРЕТ ЖӘНЕ СУРЕТТЕМЕ

...

Суретшінің қыл қаламмен бояу жағып емес, қарындаш, көмір, сангина, қаламұш арқылы сызып салған шығармасын сурет деп атаймыз.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ЖАҢҒАҚ ТҮТІКШЕЛЕР (ТРУБОЧКИ)

...

Жұмсарған сарымай жақсылап шайқалып, араластырыла отырып оған қаймақ, содан соң аз-аздан ұн қосылады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ТАЙГА – ЖАСЫЛ МҰХИТ

...

Орманның өзі әр түрлі: шырша, қарағай, самырсын өсетіндерін - қылқан жапырақты, ал қайың, көк терек, жөке өсетіндерін жапырақты орман дейді.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

ЖҰМЫРТҚА МЕН СҮТТЕН ЖАСАЛҒАН СІЛІКПЕ

...

Қантқа қосып араластырылған жұмыртқаның сары уызы қайнатылған жылы сүтпен бірте-бірте ерітіліп, ыстың суға қойылады да, ұдайы араластырыла отырып, аздап қоюландырылады.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

КЕТБҰҒА КҮЙШІ МЕН ЖОШЫ ХАН ТУРАЛЫ АҢЫЗ

...

Шыңғыс ханның Жошы деген баласы жабайы құлан аулап, өзін қаумалаған нөкер серіктерінен тым ұзап кеткенін сезбей де қалады. Ханзада жүйткіген құландарды өткір жебемен дәл көздеп құлата береді, оның жүрегінде бейшара жануарларға деген аяушылық болмайды.

ТОЛЫҒЫРАҚ »

АНИМАЛИСТ ДЕГЕН КІМ?

...

ЖИДЕК іздеп орманды шарлап-шарлап әбден шаршаған кішкене қонжық кенет отыра кетті. Суретшінің шебер қолы қонжықтың ұйпа-тұйпа мамық жүнін, таңғала қараған аңғал көзін айнытпай жеткізген.

ТОЛЫҒЫРАҚ »